Tegenstellingen in samenstellingen: oxymoron

13/07/2009
Door Jessica

Ik heb er nooit bij stilgestaan, maar een bezoeker van mijn weblog wees me erop: In het Nederlands bestaan woorden die tegenstellingen in zich hebben. Als voorbeeld werd gegeven ‘Zeeland’ (zee versus land) en ‘volledig’ (vol versus ledig).
Binnen het woord bevindt zich dus een tegenstelling, maar het woord zelf heeft dus geen tegenstrijdige betekenis. De term voor deze samenstellingen is ‘oxymoron’ wat op zichzelf al een oxymoron is. Het is een samenstelling van het Griekse ‘slim’ en ‘dom’.

Toen ik erover begon na te denken, kwam ik toch vrij eenvoudig tot een aantal voorbeelden: bovenlaag, staren, leedvermaak, gemeenschappelijk, iedereen, meermin, achterstevoren, rampzalig, boosaardig, hoezo en kruispunt.

Daarnaast zijn er natuurlijk nog woorden die samengesteld worden uit twee woorden die een identieke betekenis hebben. Denk daar bij aan ‘jawel’ en ‘adviesraad’.

Weet je nog meer voorbeelden? Laat het me dan weten!

Dit bericht is geschreven d.d. 13/07/2009 om 15:55 en staat in de categorie Discussie Semantiek, Semantiek. Je kunt de reacties volgen via RSS 2.0 feed.

13 Reacties to “ Tegenstellingen in samenstellingen: oxymoron ”

  1. Freek on 13/07/2009 at 21:39

    vakantiewerk!

  2. Marruk on 17/07/2009 at 21:06

    Anita

  3. Jessica on 17/07/2009 at 22:12

    “Anita” moest ik wel even twee keer lezen of beter nog: even hardop lezen.
    Maar een hele goede!

  4. Peter on 23/07/2009 at 08:33

    achterstevoren, binnenstebuiten, ondersteboven

  5. hans on 13/08/2009 at 13:20

    ik heb mijn -motorzeiler- oxymoron genoemd

  6. jos on 21/12/2009 at 13:15

    volop

  7. Pedro on 20/01/2011 at 17:48

    In de muziek is sprake van Hedendaagse Klassieke Muziek en dan valt al gauw de aanduiding “modernklassiek”.
    Je kan je afvragen wat is er klassiek aan moderne muziek.
    Het kan alleen als je alles wat voor het NU ligt als het klassieke verleden beschouwt, zonder onderscheid van tijdperken en categorieën.
    Taalkundig staat klassiek tegenover modern dus moderne klassieke muziek is zo wie zo complete onzin. Het getuigt van een zeer LOSBANDIG(Hé, daar is er weer één)taalgebruik.

  8. yolande on 15/06/2011 at 19:45

    manwijf
    kindvrouwtje
    vuurwater (Indiaans woord voor sterke drank, uit de boeken van Karl May)

  9. yolande on 15/06/2011 at 19:47

    ziende blind, horende doof
    levende dode (iemand die er heel slecht uit ziet)
    koudvuur
    losvast
    thuisreis
    zwartwit (salmiak)
    zoetzuur

  10. yolande on 20/06/2011 at 22:07

    IJsbrand (jongensnaam) – mag die meedoen?

    Misschien haat-liefdeverhouding, hoewel die bestaat uit drie delen waarvan er maar twee tegengesteld zijn

    Bovengronds??

  11. Airquarius on 30/10/2011 at 11:39

    Voorbeeld: ‘Boosaardig’ is geen oxymoron, want ‘aardig’ staat voor ‘aard’ in de zin van ‘zijn aard is boos’ dus. Eigenlijk.

    http://www.wikipedia.org ???

    @Marruk ‘Anita’? Ik snap m niet, kan iemand m uitleggen?

  12. Jessica on 30/10/2011 at 13:42

    Anita: A – niet A
    Aardig in boosaardig heeft de betekenis ‘aard’, maar dat maakt niet dat het geen oxymoron is. Aangezien aardig ook de betekenis van vriendelijk, prettig, lief heeft. En dat is het wel een oxymoron: boos – aardig

  13. Adviata on 18/11/2011 at 13:14

    Prachtig hè die oxymorons.

    Het is echt een soort van wijsheid dat zijn vorm in taal heeft gevonden. Ja, heel ‘bijzonder’

Reageren

Zoek op taalvariatie.nl

Volg taalvariatie op Twitter

Links

Bezoek ook..